De Amerikaanse president Donald Trump heeft zijn oog laten vallen op Groenland. In zijn eerste termijn had hij al eens gezegd dat Groenland bij de USA zou kunnen worden gevoegd. Toen sprak hij nog over het kopen van Groenland.

Groenland is het grootste eiland op onze aarde. Niet alleen grondstoffen zijn een reden voor de belangstelling van Trump voor het gebied, ook de strategische ligging ten noorden van Europa en Amerika is dat.

Inmiddels zijn er op Groenland parlementsverkiezingen gehouden. De burgers van Groenland lijken te willen streven naar zelfstandigheid, zo leert de uitkomst van die verkiezingen.

De als gevolg van klimaatveranderingen steeds grotere toegankelijkheid van het Noordpoolgebied versterkt het strategische belang van Groenland. Trump geeft na zijn terugkeer als president aan nog steeds belangstelling te hebben voor het eiland. Hoe zal hij omgaan met de wens om ten minste meer invloed te krijgen op wat gaat gebeuren met Groenland? Sancties? Militaire actie? Afpersing? Het worden geen gemakkelijke tijden voor de bevolking van Groenland en hun toekomstige regeringen.

Het nieuws rond Groenland doet weer denken aan wat de president van Rusland, Vladimir Poetin, aan wensen heeft met betrekking tot het Noordpoolgebied, en in het bijzonder de Noordelijke Zeeroute.

Via de Noordelijke Zeeroute is de vaarweg van Azië (China) naar Rusland en Europa korter dan de route via het Suezkanaal. De vaartocht door het Suezkanaal kan in de toekomst door geopolitieke ontwikkelingen in het Midden-Oosten ook nog eens minder aantrekkelijk worden.

De Noordelijke Zeeroute strekt zich uit van de Barentszee tot aan de Beringstraat, waar Rusland en de Verenigde Staten (Alaska) aan elkaar grenzen. En de Russische plannen zijn die route uit te breiden, zo las ik in The Barents Observer, van Kaliningrad tot Kamtsjatka in het Verre Oosten van Rusland.

De laatste jaren is er een groei van transport via de Noordelijke Zeeroute. De meeste transporten hadden betrekking op vervoer van olie en gas uit de velden van onder meer Yamal.

President Poetin had echter eerder in diverse strategische beleidsdocumenten laten opnemen dat forse groei zou worden gerealiseerd in de hoeveelheid verscheepte lading: 80 miljoen ton in 2024, 90 miljoen ton in 2030 en 130 miljoen ton in 2035.

Maar de groei blijft aanzienlijk achter bij de in 2020 geformuleerde ambities van president Poetin. Machts- en geopolitieke ontwikkelingen in de wereld, mede in gang gebracht door Poetin, zullen hier ongetwijfeld een oorzaak van zijn. Volgens Rosatom, het (kernenergie-)bedrijf dat sinds 2019 verantwoordelijk is voor de ontwikkeling van de noordelijke route, bedroeg het scheepvaartvolume in 2024 37,9 miljoen ton. Ten opzichte van het voorafgaande jaar was dat een kleine toename van 1,6 miljoen ton.

In het vaarseizoen 2024 voeren volgens diverse onderzoekers verschillende schepen zonder ijsklasse op de Noordelijke Zeeroute. Onder hen waren verschillende olietankers. Onafhankelijke controle is niet mogelijk. Aleksei Likhachev van Rosatom liet eerder weten dat geen enkel schip dat een doorvaart heeft aangevraagd door de Russische autoriteiten is afgekeurd.

Het is wel duidelijk dat de Noordelijke Zeeroute niet alleen van belang is in strategisch opzicht, ook aspecten van milieu(-bescherming) zouden prioriteit behoeven.

Voorlopig lijken de ambities van de huidige Russische regering niet te worden gematigd, ondanks tegenvallende transportvolumes. Een vierde nieuwe grote ijsbreker is in de vaart genomen: “Yakutiya” (Russisch: “Якутия”) werd officieel opgeleverd in St.Petersburg op 28 december 2024.

 

Bronnen o.a.: The Barents Observer en www.kremlin.ru